Kar ve hava

Örtüyü eriten ve koruyan etkenler

Erciyes Canlı Yayın Kurulu · · Güncellendi · 3 dk okuma süresi

Kar örtüsünün ne kadar dayanacağı sık sık tek bir soruya indirgenir: hava sıfırın altında mı? Oysa erime, sıcaklıktan çok daha fazla değişkene bağlıdır.

Bu yazıda örtüyü eriten ve koruyan etkenleri sırayla ele alıyoruz. Bunları bilmek, bir kar rakamının kaç gün geçerli olacağını tahmin etmenizi sağlar.

Güneş: en güçlü etken

Kar, hava sıcaklığı sıfırın altındayken bile eriyebilir. Sebep doğrudan güneş ışığıdır: yüzeye ulaşan enerji, havadan bağımsız olarak karı ısıtır.

Bu yüzden güneşli ve soğuk bir gün, kapalı ve ılık bir günden daha çok erime üretebilir. Termometreye bakıp "kar erimez" demek yanıltıcıdır.

Güneş açısı yükseldikçe etki büyür. Mart ve nisanda gelen enerji ocak ayına göre belirgin şekilde fazladır; sezonun ikinci yarısında örtü bu yüzden daha hızlı çekilir.

Bakı: hangi yöne baktığı

Bir yamacın hangi yöne baktığı, aldığı güneş miktarını doğrudan belirler. Güneye bakan yamaçlar gün boyu daha çok doğrudan ışık alır ve örtüleri daha hızlı çekilir.

Kuzeye bakan yamaçlar ise gölgede kalır ve karı çok daha uzun süre korur. Sezon sonunda hâlâ kar bulunan yerler genellikle kuzey bakılı yamaçlardır.

Erciyes'te dört kapı farklı bakılara sahiptir; Develi güney yüzünde kalır. Bu, sezonun uçlarında kapılar arasında belirgin fark yaratır.

  • Güneş, sıfırın altındaki günlerde bile erime üretir.
  • Güney yamaçlar önce, kuzey yamaçlar en son çekilir.
  • Rüzgâr hem taşır hem süblimasyonla azaltır.
  • Rakım en güvenilir koruyucudur.
  • Yağmur, örtüyü en hızlı bitiren olaydır.

Rüzgâr: taşır ve azaltır

Rüzgârın iki etkisi vardır. Birincisi taşımadır: karı rüzgâra dönük yüzeylerden alır, rüzgâr altında biriktirir. Bu, örtüyü eritmez ama yeniden dağıtır.

İkincisi süblimasyondur: kar, sıvı hâle geçmeden doğrudan buhara dönüşür. Kuru ve rüzgârlı havada bu kayıp gözle görülür düzeyde olabilir.

Bu yüzden uzun süren kuru ve rüzgârlı bir dönem, hiç ılıma olmadan da örtüyü inceltir. Erciyes'in kuru ikliminde bu etki diğer merkezlere göre daha belirgindir.

Rakım: en güvenilir koruyucu

Yükseklik, örtüyü koruyan en güvenilir etkendir. Sıcaklık her 100 metrede ortalama 0,6-1 derece düşer; bu, üst kotlarda erime eşiğinin çok daha az aşıldığı anlamına gelir.

Erciyes'te kayak alanı 2.088 metreden 3.346 metreye uzanır. Bu 1.258 metrelik fark, sezonun uçlarında dağın iki ucunu tamamen farklı davranmaya iter.

Nisanda üst kotlarda kayak sürerken alt kotlarda örtünün çekilmesinin sebebi budur. Sezonu uzatan asıl unsur rakımdır.

Yağmur: en hızlı bitiren olay

Kar örtüsü için en yıkıcı olay yağmurdur. Yağmur hem ısı taşır hem örtünün içine sızarak yapısını bozar; birkaç saatlik bir yağmur, günlerce süren ılık havadan daha çok zarar verebilir.

Yağmurun ardından donma gelirse yüzeyde sert bir buz tabakası oluşur. Bu, kayak açısından zorlu ve riskli bir yüzeydir.

Erciyes'in yüksekliği bu riski azaltır: alt kotlarda yağmura dönen bir yağış, üst kotlarda kar olarak düşer. Yine de sezon başında ve sonunda taban kapılarında bu risk gerçektir.

Bir kar rakamı kaç gün geçerli?

Bu etkenler birlikte okunduğunda, bir kar rakamının ne kadar dayanacağı tahmin edilebilir hâle gelir. Soğuk, kapalı ve rüzgârsız bir hafta örtüyü büyük ölçüde korur.

Güneşli, rüzgârlı ya da ılık bir dönem ise rakamı hızla eskitir. Bu yüzden tarihsiz bir kar kalınlığı bilgisi işe yaramaz.

Sitedeki panoda kar derinliği tahmini, son yağışlar ve sıcaklık eğilimi birlikte gösterilir. Üçünü birlikte okumak, tek bir sayıya bakmaktan çok daha doğru bir tablo verir.

Sık sorulan sorular

Hava sıfırın altındayken kar erir mi?

Evet. Doğrudan güneş ışığı yüzeye enerji taşır ve havadan bağımsız olarak karı ısıtır. Güneşli ve soğuk bir gün, kapalı ve ılık bir günden daha çok erime üretebilir.

Kar hangi yamaçta daha uzun kalır?

Kuzeye bakan yamaçlarda. Gün boyu daha az doğrudan güneş aldıkları için örtü orada belirgin şekilde daha uzun korunur.

Yağmur kar örtüsüne ne yapar?

En yıkıcı etkiyi yapar: hem ısı taşır hem örtünün yapısını bozar. Birkaç saatlik yağmur, günlerce süren ılık havadan daha çok zarar verebilir.

İlgili yazılar

Erciyes'le ilgili sorunuz mu var?

Yazıda cevabını bulamadığınız bir şey varsa yazın ya da arayın.

Kayak & SnowboardWhatsApp